
درباره نام گذاری "یاسین"
در بعضی از روایت مطالبی
آمده که حاکی از عدم رضایت
ائمه (ع) از استفاده این نام
برای افراد است؛
از جمله می توان به
روایتی اشاره کرد که امام
صادق (ع) فرمود به مردم اجازه داده شده
که نام محمد را روی افراد بگذارند
اما چه کسی به آنان اجازه داده که نام "یاسین" را روی افراد بگذارند؛
در حالی که اسم پیامبر اسلام (ص) است.
الکلینی، الکافی، ج6، ص: 20، حدیث13
،عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ صَفْوَانَ رَفَعَهُ إِلَى أَبِی جَعْفَرٍ أَوْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع
قَالَ هَذَا مُحَمَّدٌ أُذِنَ لَهُمْ فِی التَّسْمِیَةِ بِهِ
فَمَنْ أَذِنَ لَهُمْ فِی یس
یَعْنِی التَّسْمِیَةَ وَ هُوَ اسْمُ النَّبِیِّ (ص)،
این روایت گرچه از نظر سند مرفوعه است
و به همین دلیل فقیهان آن را معتبر نمی دانند؛
اما عقل انسان حکم می کند
در چنین مواردی که محدویت و تنگنایی وجود ندارد،
با استفاده از اسامی زیبا و با معنای بسیاری که وجود دارد
و بکارگیری آنها هم هیچ منعی ندارد،
جانب احتیاط را رعایت کرده و از این اسم استفاده نکنیم.
در همین راستا، مراجع تقلید نیز در این زمینه میگویند،
گذاردن این نوع اسامی روی فرزندان به خودی خود اشکال ندارد
؛ اما بهتر است از اسامی دیگر استفاده شود.
پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [2]
حضرت آیت الله العظمی خامنهای (مد ظله العالی):
فى نفسه اشکال ندارد.
حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی):
اشکال ندارد.
حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (مد ظله العالی):
بدون کلمه موعود مانعی ندارد.
.........................................
حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی):
اشکال ندارد، ولی بهتر است که از اسامی دیگر استفاده کنند.
[2]. استفتا از دفاتر آیات عظام خامنهای، سیستانی،
صافی گلپایگانی و مکارم شیرازی (مد ظلهم العالی)،
توسط سایت اسلام کوئست؛ استفتا با کد سؤال 72695.
برای پاسخ به این سؤال توجه به دو نکته ضروری است:
1. آنچه را که در روایات در این باره منع شده است،
این است که امام زمان (عج) را با نام م ح م د نخوانیم؛
نه این که نام محمد را در هیچ حالتی
به کار نبریم و حتی برای فرزندانمان
نیز این اسم را انتخاب نکنیم.
2. در میان علمای شیعه درباره این که
آیا در دوران کنونی که ترس و تقیهای در کار نیست،
آیا باز هم یاد کردن امام زمان (عج)
با نام م ح م د اشکال دارد یا نه، اختلاف است.
برخی از فقهای بزرگ شیعه معتقدند
در این دوران اشکالی ندارد.
آنچه در روایات آمده مختص دوران غیبت صغرا است
که شیعیان در حالت تقیه بودهاند.
برای پاسخ به سؤال شما باید به دو نکته مهم توجه شود:
اول. ابتدا باید روایات موجود در این باره را بررسی کنیم:
1. در روایتی از امام صادق (ع) چنین آمده است:
"به هیچ کس به جز کافر نام صاحب الامر (یعنی م ح م د)را بر زبان نمیآورد".[1]
2. در یکی از توقیعات حضرت صاحب الزمان (عج)
چنین آمده است:
"ملعون است، ملعون است کسی که
نام مرا در محفلی بین مردم ببرد".[2]
از این روایات باز هم
در کتاب های شیعه یافت میشود
به طوری که علامه مجلسی در بحارالانوار ج 1
باب به همین موضوع اختصاص داده است.[3]
حال این نکته مهم است که بدانیم
نام حضرت را که در روایات بر بیان نکردن
آن تأکید بسیار شده است، چیست؟
در روایتی از پیامبر (ص) آمده است که
"مهدی از فرزندان من است، اسم او اسم من
و کنیه اش کنیه من است".[4]
با توجه به این روایت میتوان فهمید که
نام حضرت مهدی (عج)، م ح م د است
و نباید ایشان را با این نام خواند.
با کمی دقت در مطالب بالا فهمیده می شود
که نباید حضرت مهدی (عج) را با نام م ح م د
بخوانیم؛
نه این که نام محمد را بر زبان نیاوریم و یا این که
این نام را بر کودکان خود نگذاریم،
بلکه منظور این است که هر گاه خواستید
حضرت مهدی (عج) را بخوانید،
از نام اصلیشان (م ح م د) استفاده نکنید.
دوم. یاد کردن نام شریف امام عصر (عج)
به چند گونه امکان دارد:
1.یاد کردن آن در کتابها؛ 2. یاد کردن آن به کنایه؛
مثلاً بگوید اسم او اسم رسول خدا است؛
3. یاد کردن نام ایشان در مواقع ترس که ممکن است
ضرر جانی برای امام (عج) یا آن فرد داشته باشد؛
مانند یاد کردن نام ایشان در دوران غیبت صغرا؛
4. یاد کردن نام آن حضرت در حالتی که
ترسی در کار نیست و تقیه لازم نیست؛ مانند دوران ما.
مورد اول و دوم به اتفاق علما اشکالی ندارد؛
زیرا علمای شیعه بالاجماع با این کار مخالفت نکردهاند
.[5] مورد سوم نیز به اتفاق نظر علمای شیعه اشکال دارد
و حرام است.[6]
اما درباره مورد چهارم اختلاف نظر وجود دارد.
برخی از علمای شیعه معتقدند که این کار اشکال دارد
و برخی معتقدند که اشکالی ندارد؛
برای مثال علامه مجلسی معتقد است که
کلاً یاد کردن امام زمان (عج)
با نام م ح م د اشکال داردچه در دوران غیبت صغرا و چه در دوران غیبت کبرا.[7]
در مقابل علی بن عیسی اربلی
از فقهای بزرگ شیعه معتقد است که
منع تلفظ به نام مهدی (عج) تنها از روی
تقیه بوده است و اکنون دیگر این تقیه وجود ندارد
و در نتیجه این منع هم برطرف شده است.[8]
بنابراین، میتوان این طور جمعبندی کرد:
اولاً: چیزی که از آن در روایات منع شده است،
این است که امام زمان را با نام م ح م د بخوانیم؛
نه این که نام محمدمهدی را به کلی به کار نبریم
و حتی برای فرزندانمان نیز این اسم را انتخاب نکنیم.
ثانیاً: بین علمای شیعه درباره این که آیا
در دوران کنونی که ترس و تقیهای در کار نیست،
آیا باز هم یاد کردن امام زمان (عج)
با نام م ح م د المهدی اشکال دارد یا نه
، اختلاف است و برخی از فقهای بزرگ شیعه معتقدند
در این دوران اشکالی ندارد
و آنچه در روایات آمده مختص دوران غیبت صغرا است
که شیعیان در حالت تقیه بودهاند.
[1] کورانی، علی، المعجم الموضوعی
لاحادیث الامام المهدی،
ص 890، ناشر شخصی، چاپ اول.
[2] همان.
[3] علامه مجلسی،
بحار الانوار، ج 51، ص 31 – 33،
دار الکتب الاسلامیة، تهران، 1362.
[4] المعجم الموضوعی لاحادیث الامام المهدی، ص 176.
[5] تونهای، مجتبی، موعود نامه،
ص 101، انتشارات مشهور، چاپ اول.
[6] همان، ص 102.
[7] بحار الانوار، ج 51، ص32.
[8] تونهای، مجتبی، موعود نامهص 102.
در یک دسته از روایات معصوم (علیهم السلام) می فرماید:
افضل الاسماء اسماء الانبیاءبهترین اسم اسم پیامبران است
و در بعضی روایات مستحب است نام فرزند به اسم محمد ص باشد
در یک روایت حضرت محمد (صلی الله علیه واله) می فرماید
کسی که چهار پسر داشته باشد
یکی به نام محمد نباشد به من جفا کرده است
و در روایات توصیه به اسم علی نموده است
،در بعضی روایات می فرماید:
فقر داخل خانه ای که اسم اهالی خانه
محمد- احمد- علی و حسن و حسین و جعفر و طالب و فاطمه باشد، داخل نمی شود.
یکی از مراجع فرموده
در روایات است که
اسم حکم و حکیم و مالک و یس برفرزند نگذارید
مثلا به جای مالک بگذارید عبد المالک چون مالک اسم خداوند است
و همچنین
اسم دشمنان ائمه را هم بر فرزند خود نگذارید و .......
سوال ؟
آیا نامگذاری فاطمه، زهرا و ابوالفضل
و نظیر اینها بر روی افراد،
با توجه به این که نامهای خاص بوده
و بر افراد مشخصی
دلالت دارند صحیح است یا اشکال دارد؟
در خصوص نامگذاری
به نکات ذیل توجه نمایید:
الف – نامهایی که اسم خاص بیان شده و جایز نیست،
اسمای الهیه، مانند «الله» یا «إله و رحمان» است،
نه اسامی افراد. لذا توصیه شده که
حتماً تسنیهای چون: عبدالله، عبدالرحمن، عبدالمجید،
عبدالکریم داشته باشد. لذا نامهایی چون:
عبدالشمس نیز نکوهش شده است،
چون انسان عبد و بندهی خداست و نه دیگری یا کرات آسمانی یا بتها.
اگر در میان شیعیان نیز متداول است که نامهایی چون:
عبدالعلی، عبدالحسین، عبدالرضا یا ...، میگذارند،
به خاطر آن است که کلمه «عبد» به معنای غلام
و خدمتگزار نیز میباشد؛
لذا اگر کسی به قصد و معنای «بنده»
این اسامی را بگذارد، کاملاً خطاست و اشکال دارد.
ب – نامهایی چون فاطمه یا ابوالفضل
نیز اسم خاص نیستند، چنان چه قبل از آنها نیز رایج بوده است.
نام مادر حضرت علی علیهالسلام،
فاطمه بنت اسد علیهاالسلام میباشد.
و یا از حضرت علی علیهالسلام میپرسند: چرا نام فرزندت را
عثمان گذاشتی؟ میفرماید: به خاطر علاقه به برادرم عثمان بن معطوف.
پس اسم خاص معصومین (ع) این است که
مثلاً کسی نام فرزندش را بگذارد: رسول الله،
یا امیرالمؤمنین، یا سیدالشهداء [که البته همه کنیه و وصف آنها میباشد]
– وگرنه اسمهای دیگر مانند:
محمد، علی، فاطمه، حسن و حسین و ...، اسم خاص نیستند.
ج – پیامبر اکرم و بالتبع معصومین علیهمالسلام،
بسیار تأکید داشتند که اسمهای خوب روی فرزند خود بگذارید
و امروزه علم ثابت کرده است که
اسم روی ساختار شخصیتی انسان تأثیر دارد.
یا نام «فریبا» اگر چه متداول است، اما معنایش فریب دهنده است
- یا اسم پسرش را «اسکندر» یا «مانی» میگذارد، که یکی اسم ظالم
و دیگری اسم دروغگویی است که مدعی نبوت شده بود.
خب اینها قشنگ نیست و تأثیر خوبی ندارد.
نکته - 1:
اسمگذاری یک هنر است که نه تنها از علایق
نشأت میگیرد، بلکه بیانگر فهم، شعور، اطلاعات،
دقت در معنا و مفهوم،
توجه به محیط و زمان حال و آینده و ... نیز دارد.
از خیابانی رد میشدم
و دیدم روی شیشهی یک طباخی نوشته شده:
«کله پاچهای بوعلی سینا» -
یا نام مواد شوینده دستشویی و توالت را میگذارند
«بانو» - یا نام رُبّ گوجه فرنگی را میگذارند
«تبرّک» و یا نام برنج را میگذارند
«مجید» و هی صدا میکنند: مجید ...!
صندوق قرض الحسنهی ثامن الائمه
یا امام حسن عسکری علیهماالسلام یعنی چه؟
مگر امام رضا علیهالسلام چنین صندوقی دایر نمودهاند؟
یک گروهی صندوقی رسمی دایر کرده بودند
به نام «عصمت کوثر» که الحمدلله برچیده شد.
نکته - 2:
چندی پیش از خیابان اندرزگو (تهران) گذر کردم،
دیدم با تابلویی بزرگ و چشمگیر، نام ساختمانی که
تماماً فروشگاه عطر و لوازم آرایش است را گذاشته است
«قاجاریه». حال نه معماری ساختمان شبیه
دورهی قاجارها بود و نه لوازم آرایش
به آن سلسله ربطی دارد. مضافاً بر این که
مگر سلسله منحوس قاجاریه، چه افتخاری برای این کشور داشتند که
نامشان افتخار باشد؟ آیا غیر از این است که
حتی نزدیک به یک سوم خاک این مملکت را
به چند کیسه زر و چند زن فرنگی فروختند؟!
نکته – 3:
طبق آمار رسمی، بیشترین نام متداول
در جهان برای مردان «محمد» است.
حدود یک ماه پیش خبرگزاریهای انگلیسی اعلام کردند که
روند استقبال انگلیسیها از اسلام بسیار
گسترده و افزایش یافته است، تا جایی که احتمال میرود
تا ده سال دیگر، نفوذ مسلمانان انگلیسی
بیشتر از مسیحیان آن کشور باشد و اکثراً نیز نام «محمد»
را برای فرزند پسر خود انتخاب میکنند
و یا اگر تغییر اسم دهند، از نامهای محمد، علی، فاطمه،
زهرا، حسن و حسین بر میگزینند.
روزنامه اسپانیایی (ABC ) نوشت:
پر طرفدارترین نام جهان «محمد»
یا مشتقات (احمد، محمود و ...) آن با 150 میلیون نفر است.
*- دقت شود که دشمن همیشه علمی کار میکند
و نه دیمی. لذا تمهیدات بسیاری دارند که
این نامگذاریها کمتر شود؛ و از جمله آن است که
در بین مسلمانان بگویند: این نامها قداست و حرمت دارد،
روی فرزندان خود نگذارید.
موضوعات مرتبط: احادیث و سخنان چهارده معصوم علیهم السلام ، احکام و مسائل شرعی

