بسم الله الرحمن الرحیم

مروری بر مسائل فقهی قربانی مستحبی

آداب قربانی مستحب

حکم فقهی قربانی

حکم فقهی قربانی را بیان نمایید؟

قربانی کردن برای کسی که تمکّن دارد،

مستحب مؤکّد است.

(آیات عظام سیستانی، صافی)[1]

باسلام وعرض طول عمر برای مقام معظم رهبری

هرساله عید قربان گوسفند قربانی می کنم

آیا می توانم به جای قربانی هزینه آن را

به نهادهای نیازمند نظیز کمیته امداد

یا آسایشگاه معلولین بدهم

اشکالی ندارد ولی قربانی کردن در روز عید قربان

مستحب مؤکد است.

الف :آیا برای اشخاصی که در روز عید قربان

در مکه مکرمه حضور ندارند مستحب است قربانی کنند؟

ب: آیا مستحب است که این قربانی

شرایط قربانی حج را داشته باشد؟   ج1و2) استحباب دارد.

مکارم-سایت-قربانی مستحب

شرائط قربانی مستحب چیست؟

و آیا چند نفر می توانند یک قربانی انجام دهند؟

در مورد قرباني توجه به چند نکته لازم است:

1- قرباني کردن تنها براي حاجياني که

در حال انجام مناسک حج هستند

و همچنين براي کساني که

نذر قرباني دارند واجب است

و بر ديگران واجب نيست؛

گرچه مستحب است

 2- در قرباني مستحب

 عدم نقص و سن و جنس خاصي لازم نيست؛

البته کمتر از گوسفند و بز حکم قرباني را ندارد.

همچنين چند نفر مي توانند

با هم شريک شوند و يک حيوان قرباني کنند

3- ثواب اين کار را مي توانند به مردگان

و زندگان هديه کنند

4-شايسته است

بخشي از گوشت قرباني را به نيازمندان بدهند.

نوع حیوان قربانی

در قربانی، چه حیوانی ذبح می‌شود؟

قربانی باید از انعام ثلاثه –

شتر، گاو و گوسفند (میش یا بز) – باشد

 (آیات عظام سیستانی، صافی)[2]

مکارم-سایت-قربانی مستحب

شرائط قربانی مستحب چیست؟

و آیا چند نفر می توانند یک قربانی انجام دهند؟

در مورد قرباني توجه به چند نکته لازم است:

1- قرباني کردن تنها براي حاجياني که

در حال انجام مناسک حج هستند

و همچنين براي کساني که نذر قرباني دارند

واجب است و بر ديگران واجب نيست؛

گرچه مستحب است.

2- در قرباني مستحب، عدم نقص

و سن و جنس خاصي لازم نيست؛

البته کمتر از گوسفند و بز حکم قرباني را ندارد.

همچنين چند نفر مي توانند با هم شريک شوند

و يک حيوان قرباني کنند.

3- ثواب اين کار را مي توانند

به مردگان و زندگان هديه کنند.

4-شايسته است بخشي از گوشت قرباني را

به نيازمندان بدهند.

خصوصیات حیوان قربانی

خصوصیات ظاهری

خصوصیات حیوانی که برای قربانی

استفاده می شود، را بیان نمایید؟

اوصافی که برای انعام ثلاثه در قربانی واجب وجود دارد،

برای قربانی مستحب شرط نمی‌باشد.

لذا می‌توان حیوان کور یا لنگ

یا حیوانی که گوش آن بریده شده

یا حیوانی که شاخ آن شکسته شده

یا حیوان خصی و یا حیوانی که لاغر است

را قربانی نمود.

هرچند احتیاط مستحب آن است که

حیوان تامّ الاعضاء و چاق باشد

و کراهت دارد حیوانی باشد که

خودِ فرد آن را پرورش داده است

(آیات عظام سیستانی، صافی)[3]

با توجه به استحباب قربانی در روز عید قربان برای همه افراد : برای تحقق قربانی مستحبی در این روز، باید چه آداب و شرایط خاصی را رعایت کرد، مثل-1. نوع و سن حیوان2. خصوصیات ظاهری3. زمان انجام قربانی

ج1و2) در قربانی مستحبی شرائط خاصی (از جمله شرائط قربانی واجب) در حیوان معتبر نیست.ج3) در روز عید قربان انجام شود.

-سلام- آیا حیوان قربانی برای انجام قربانی مستحب در روز عید قربان هم باید همان شرایط قربانی واجب حج را (از جهت سن و سلامت و ...) داشته باشد؟  لازم نیست. 

الف :آیا برای اشخاصی که در روز عید قربان در مکه مکرمه حضور ندارند مستحب است قربانی کنند؟

ب: آیا مستحب است که این قربانی شرایط قربانی حج را داشته باشد؟   ج1و2) استحباب دارد.

مکارم-سایت-قربانی مستحب []شرائط قربانی مستحب چیست؟ و آیا چند نفر می توانند یک قربانی انجام دهند؟

در مورد قرباني توجه به چند نکته لازم است: 1- قرباني کردن تنها براي حاجياني که در حال انجام مناسک حج هستند و همچنين براي کساني که نذر قرباني دارند واجب است و بر ديگران واجب نيست؛ گرچه مستحب است. 2- در قرباني مستحب، عدم نقص و سن و جنس خاصي لازم نيست؛ البته کمتر از گوسفند و بز حکم قرباني را ندارد. همچنين چند نفر مي توانند با هم شريک شوند و يک حيوان قرباني کنند. 3- ثواب اين کار را مي توانند به مردگان و زندگان هديه کنند. 4-شايسته است بخشي از گوشت قرباني را به نيازمندان بدهند.

سنّ حیوان قربانی

آیا برای حیوانی که در قربانی ذبح می‌شود، سنّ خاصی وارد شده است؟

بنابراحتیاط واجب برای قربانی، سن شتر كمتر از پنج سال كامل و در گاو و بز كمتر از دو سال کامل و در گوسفند كمتر از هفت ماه کامل نباشد. (آیات عظام سیستانی، صافی)[4]

آیا در قربانی مستحب و عقیقه می شود گوسفندی را که سن حیوان کمتر از 7 ماه است، ذبح کرد؟--اشکال ندارد ، هر چند مستحب است که شروط قربانی واجب در منی در قربانی مستحب و عقیقه نیز جمع باشد .

با توجه به استحباب قربانی در روز عید قربان برای همه افراد : برای تحقق قربانی مستحبی در این روز، باید چه آداب و شرایط خاصی را رعایت کرد، مثل-1. نوع و سن حیوان2. خصوصیات ظاهری3. زمان انجام قربانی

ج1و2) در قربانی مستحبی شرائط خاصی (از جمله شرائط قربانی واجب) در حیوان معتبر نیست.ج3) در روز عید قربان انجام شود.

مکارم-سایت-قربانی مستحب []شرائط قربانی مستحب چیست؟ و آیا چند نفر می توانند یک قربانی انجام دهند؟

در مورد قرباني توجه به چند نکته لازم است: 1- قرباني کردن تنها براي حاجياني که در حال انجام مناسک حج هستند و همچنين براي کساني که نذر قرباني دارند واجب است و بر ديگران واجب نيست؛ گرچه مستحب است. 2- در قرباني مستحب، عدم نقص و سن و جنس خاصي لازم نيست؛ البته کمتر از گوسفند و بز حکم قرباني را ندارد. همچنين چند نفر مي توانند با هم شريک شوند و يک حيوان قرباني کنند. 3- ثواب اين کار را مي توانند به مردگان و زندگان هديه کنند. 4-شايسته است بخشي از گوشت قرباني را به نيازمندان بدهند.

پیدا نکردن قربانی

کسی که حیوانی را برای قربانی کردن پیدا نمی‌کند، چه عملی انجام دهد؟

اگر توانایی پرداخت پول آن را دارد، مستحب است به اندازه قیمت آن صدقه بدهد. (آیات عظام سیستانی، صافی)[5]

در فرض فوق، درصورتی که قیمتها اختلاف داشته باشد، چه مبلغی به عنوان صدقه پرداخت شود؟

درصورتی که قیمتها اختلاف داشته باشد، پرداخت پایین­ترین قیمت کافی است. (آیات عظام سیستانی، صافی)[6]

گران بودن قربانی

اگر قیمت قربانی زیاد باشد، چه عملی را انجام دهیم؟

چند نفر می‌توانند به صورت اشتراکی قربانی نمایند. (آیات عظام سیستانی، صافی)[7]

انجام قربانی مستحب  بصورت اشتراکی

آیا چند نفر با هم می‌توانند یک گوسفند قربانی کنند؟

بلی، انسان می‌تواند از طرف خود و خانواده‌اش یک گوسفند قربانی نماید. همچنین انجام قربانی بصورت اشتراکی (چند نفر با هم یک قربانی انجام دهند) کافی است مخصوصاً زمانی که قربانی کم و قیمت آن زیاد باشد. (آیات عظام سیستانی، صافی)[8]

در قربانى مستحب مى‏توان یک قربانى را به نیّت چند نفر انجام داد. (آیت الله مکارم)[9]

۱. آیا می توانیم با مشارکت قربانی مستحب عید قربان گوسفند , گاو یا شتر انجام بدهیم?

۲. آیا محدودیت سهم وجود دارد مشهور است که در گاو بیشتر از هفت نفر نمی توانند سهم داشته باشند.

۳. مشهور است که در گوسفند چند نفر نمی توانند شریک باشند و تنها یک نفر یک گوسفند قربانی کند?

۴. از طرف امام زمان عج الله فرجه الشریف می توانیم قربانی انجام بدهیم یک نفر یا با مشارکت?

ج1) اشکالی ندارد  ج2و3) محدودیتی وجود ندارد.   ج4) اشکال ندارد بلکه امر مطلوبی است.

جهت انجام دادن سنت پسندیده قربانی در روز عید قربان در منزل آیا میشود دو نفر و یا بیشتر درانجام یک قربانی شریک شوند؟--به طور کلی در قربانی مستحب، شراکت چند نفر اشکال ندارد.

با توجه به اینکه چند نفر می‌توانند با هم یک قربانی در روز عید قربان داشته باشند و از طرف دیگر در آداب عقیقه آمده است که قربانی کردن مکفی از عقیقه می‌باشد. حال با توجه به اینکه در عقیقه برای هر فرد یک گوسفند ذبح می شود، اگر چند نفر با هم قربانی انجام دهند آیا این قربانی بمنزله عقیقه برای همه آنها بشمار می‌آید؟

در عقیقه باید از یک نفر باشد. (آیات عظام سیستانی، مکارم)[10]

زمان انجام قربانی

قربانی در چه زمانی انجام می‌شود؟

زمان انجام قربانی در سرزمین منی، چهار روز[روز عید قربان و ایام تشریق یعنی 11و12و13 ماه] و در غیر آن سرزمین سه روز[روز عید و 11 و12ماه]است هرچند احتیاط افضل آن است که قربانی در سرزمین منی، در همان سه روز اول و در غیر سرزمین منی در روز عید قربان، انجام شود. و بهترین زمان انجام قربانی، از طلوع خورشید روز عید به اندازه وقت نماز عید می‌باشد. (آیات عظام سیستانی، صافی)[11]

1.لطفا زمان قربانی مستحبی عید قربان را با مستحبات اش بیان بفرماید.  2.آیا قبل از نماز صبح می توانیم قربانی انجام بدھیم?  3.آیا قبل از نماز عید می توانیم قربانی را انجام بدھیم?

ج1)زمان خاصی ندارد بلکه مستحب است در روز عید قربان قربانی صورت گیرد و مستحب است که شرائط قربانی حج را داشته باشد و جهت آگاهی از این شرائط به مناسک حج موجود در پایگاه مراجعه فرمایید.

ج2) قربانی روز عید محسوب نمیشود.   ج3) قربانی عید را قبل از نماز عید هم میتوان انجام داد.

سلام...اگه حیوان قربان را در روز دهم ذی الحجه بخریم و روز یازدهم یا دوازرهم قربانیش بکنیم، آیا باز هم این قربانی مستحب حساب می شود یا نه؟ متشکریم- استحباب مذکور فقط در روز دهم ذی الحجه می باشد.

از سنت های مستحبی، قربانی کردن در منزل در روز عید قربان است، آیا می شود یک شب قبل یا بعد ظهر همان روز قربانی انجام داد؟

اشکال ندارد، ولی استحباب آن مربوط به همان روز عید قربان است.

مکارم-سایت-ملاک بودن عید قربان مکه یا ایران برای قربانی کردن در وطن []

حجّاج محترمى كه قربانى را در وطن انجام مى‌دهند (بنابر فتواى حضرتعالى كه در شرايط فعلى مخيّر هستند) آيا روز عيد قربان ايران را ملاك قرار دهند، يا عيد قربان مكّه را؟

معيار روز عيد قربان مكّه است؛ ولى اگر ممكن است طورى هماهنگ كنند كه قربانى بعد از رمى جمره عقبه، و قبل از حلق باشد.

تقسیم قربانی

قربانی را چگونه تقسیم نماییم؟

کسی که قربانی می‌کند، می‌تواند یک سوم آن را برای خود و خانواد‌ه‌اش بردارد و می‌تواند یک سوم آن را هدیه بدهد و احتیاط افضل آن است که یک سوم آن را نیز به فقراء مسلمان صدقه بدهد. (آیات عظام سیستانی، صافی)[12]

سلام علیکم،درصورت قربانی کردن گوسفند بدون نذر به نیت خاص و صرفا به جهت ثواب ایا استفاده ی بخشی از گوشت قربانی توسط خود شخص اشکال شرعی دارد؟در مورد گوشت قربانی در عید قربان ایا لزومی دارد که همه گوسفند خیرات شود؟اگر خود شخص اول به اندازه مصرف خانوادش در حد معقول بخشی رو جدا کند و مابقی خیرات شود آیا مشکل شرعی دارد؟

ج1) اشکال ندارد.   ج2) اشکال ندارد.—

مکارم-سایت-قربانی مستحب []شرائط قربانی مستحب چیست؟ و آیا چند نفر می توانند یک قربانی انجام دهند؟

در مورد قرباني توجه به چند نکته لازم است: 1- قرباني کردن تنها براي حاجياني که در حال انجام مناسک حج هستند و همچنين براي کساني که نذر قرباني دارند واجب است و بر ديگران واجب نيست؛ گرچه مستحب است. 2- در قرباني مستحب، عدم نقص و سن و جنس خاصي لازم نيست؛ البته کمتر از گوسفند و بز حکم قرباني را ندارد. همچنين چند نفر مي توانند با هم شريک شوند و يک حيوان قرباني کنند. 3- ثواب اين کار را مي توانند به مردگان و زندگان هديه کنند. 4-شايسته است بخشي از گوشت قرباني را به نيازمندان بدهند.

مکارم-سایت-تقسیم گوشت قربانی حج []گوشت قربانی حج را چگونه باید تقسیم کرد؟

مستحبّ است قربانى را سه قسمت كند: يك سوّم آن را براى خود بردارد، و يك سوّم را در راه خدا به نيازمندان صدقه دهد، و يك سوّم را به دوستان و مؤمنان هديه نمايد. البتّه لازم نيست تقسيم به سه قسمت به طور مساوى باشد، ولى دادن بخشى از آن به فقير واجب است، امّا خوردن چيزى از آن واجب نيست؛ هر چند موافق احتياط است.

پرداخت اجرت قصاب

آیا می‌توان پوست قربانی را بعنوان اجرت کسی که حیوان را ذبح می‌کند، قرار داد؟

مستحب است پوست قربانی را صدقه داد و کراهت دارد آن را به عنوان اجرت قصاب و کسی که حیوان را ذبح می‌کند، قرار داد. (آیات عظام سیستانی، صافی)[13]

قربانی کردن گوسفند برای حاجی هرسال

سلام ایا قربانی کردن گوسفند برای حاجی هرسال واجب است؟=-=هر ساله واجب نیست، بلکه مستحب است.--

مکارم-سایت-قربانی مستحب []شرائط قربانی مستحب چیست؟ و آیا چند نفر می توانند یک قربانی انجام دهند؟

در مورد قرباني توجه به چند نکته لازم است: 1- قرباني کردن تنها براي حاجياني که در حال انجام مناسک حج هستند و همچنين براي کساني که نذر قرباني دارند واجب است و بر ديگران واجب نيست؛ گرچه مستحب است. 2- در قرباني مستحب، عدم نقص و سن و جنس خاصي لازم نيست؛ البته کمتر از گوسفند و بز حکم قرباني را ندارد. همچنين چند نفر مي توانند با هم شريک شوند و يک حيوان قرباني کنند. 3- ثواب اين کار را مي توانند به مردگان و زندگان هديه کنند. 4-شايسته است بخشي از گوشت قرباني را به نيازمندان بدهند.

کفایت قربانی از عقیقه

· چنانچه كسى روز عيد قربان، قربانى كند كفايت از عقيقه مى‌كند. (آیات عظام خوئی، تبریزی، فاضل، سسیستانی، وحید، نوری)[14]

· چنانچه كسى روز عيد قربان، قربانى كند كفايت از عقيقه مى‌كند همچنین اگر از ناحیه او قربانی کنند، كفايت از عقيقه مى‌كند. (آیت الله نوری)[15]

· کفایت نمی‌کند. (آیت الله صافی) [16]

سلام علیکم-1-قربانی از عقیقه کفایت می کند؟  2-اگر جواب سوال اول مثبت است این مطلب در مورد قربانی واجب حج است یا قربانی مستحبی عید قربان را نیز شامل است؟ 

قربانی حاجی در حج کفایت از عقیقه نمی کند ولی می توان در وقت ذبح قربانی مستحب در روز عید قربان ، عقیقه کرد و ان شاء الله از ثواب هر دو بهره مند شد.—رهبری-

آیا قربانی مستحبی عید قربان از عقیقه کفایت می کند.-پدر از طرف فرزند اگر قربانی مستحبی عید قربان انجام دهد از عقیقه کفایت می کند.--

در فرض سؤال کفایت از عقیقه نمی کند مگر اینکه گوسفند را در روز عید قربان با آداب عقیقه ذبح کنند که در این صورت کفایت از عقیقه می کند.---رهبری-آیا می توان در قربانی عید قربان، علاوه بر نیت قربانی، نیت عقیقه هم کرد؟ (نیت های دیگر چطور مثل رفع مشکلات؟)در فرض سوال یک گوسفند به جای هر دو نمی شود.—رهبری

آیا حیوان را می توان به دو نیت قربانی مستحب و عقیقه ذبح کرد؟--اگر یک حیوان را به نیت قربانی مستحب و به نیت عقیقه بکشیم اشکالی ندارد .---رهبری-

آیا می توان در روز عید قربان در غیر مکه مثل شهر خودم هم به نیت عقیقه و هم به نیت قربانی مستحب یک گوسفند را ذبح نمود به عبارت دیگر آیا در این جا تداخل را قبول دارید ؟

برای هر کدام یک قربانی انجام شود.

دفن کردن استخوان قربانی

با سلام در عرف گفته می شود که استخوان قربانی روز عید قربان و همچنین قربانی عقیقه باید دفن گردد،حکم شرعی در این خصوص چیست؟  دفن کردن آن لازم نیست.—رهبری

قربانی کردن در سالگرد میت

درارتباط با احکام وشرایط قربانی برای اموات درروز عید قربان خواستم بدانم لازم به ذکر است میت حاجی نبوده وبه منظور شادی روح ومغفرتش بجا می آوریم؟ --قربانی استحبابی آداب خاصی ندارد بلکه اگر قربانی کنند و با آن مؤمنین را اطعام نمایند و ثواب این کار را به میت هدیه کنند، امر پسندیده ای می باشد.

رهبری- 

مکان ذبح قربانی واجب

با سلام- پدر و مادر من انشاالله امسال به حج تمتع مشرف هستند .--با توجه به اینکه قبلا هر دوی آنها به حج تمتع رفته اند میشود که به جای اینکه آنها در مکه گوسفند قربانی کنند ما اینجا در تهران بجای هردو و یا لااقل یکنفرشان گوسفند قربانی کنیم ؟   صحیح نیست و محل انجام ذبح، منی است و در صورتی که از ذبح در منی ممانعت شود، انجام آن در محل تعیین شده در حال حاضر، بلا مانع است.

رهبری

مکارم-سایت- انجام قربانی توسط بستگان حاجی در وطن []  آیا حاجی می تواند به جای اینکه خودش قربانی بدهد به خویشان یا فرزندان خود در وطنش پول بدهد تا در همان روز به نیابت از سوی او قربانی کنند؟

آری، مانعی ندارد ولی خوب است ساعت آن را تعیین کند که قبل از آن سنگ های خود را بزند و بعد از قربانی تقصیر کند.

مکارم-سایت-تخییر بین قربانی در منی و وطن []   آیا با توجه به شرایط موجود ذبح قربانی حج در وطن صحیح می باشد؟   با توجّه به جهات مختلف در حال حاضر مخيّر بين ذبح در قربانگاههاى موجود، كه همه در خارج از منى است، و ذبح در وطن مى‌باشند، و اين حكم تا زمانى است كه گوشتها ـ مانند سال‌هاى اخير ـ به خارج منتقل گرديده و مصرف شود، مگر اين‌كه اطمينان داشته باشند كه قربانى بدون عيب و نقص و واجد شرايط است و گوشت آن مصرف مى‌شود كه در اين صورت ذبح در منى را مقدّم بدارند.

توضيح اين که: سابقاً گوشتها در مني از بين مي¬رفت و لذا مي¬گفتيم ذبح در آنجا جايز نيست، ولي در حال حاضر که گوشتها بسته¬بندي مي¬شود عيب ديگري بوجود آمده که تمام قربانگاه¬ها خارج از مني هستند و بعضي از قرباني ها شرايط لازم را ندارند. و از طرفي مصارف گوشت قرباني در محل، همه صرف شيعيان مي¬شود و قرباني¬ها داراي شرايط لازم هستند. بنابراين هر کدام اولويتي دارد، لذا مخيرند. و چنانچه در محل، قرباني مي¬کنند، بايد هماهنگ شود که مطابق عيد قربان در عربستان ذبح کنند ولي چون تأخير قرباني را در حال اختيار تا سه روز اجازه مي¬دهيم مي¬توانند مطابق عيد قربان در محل نيز ذبح کنند و براي خروج از احرام بايد به او اطّلاع دهند (اين حکم تکليفي است نه وضعي). مگر در جايي که امکان اطّلاع نباشد که اگر پول آن را کنار بگذارند کافي است.

دعای وقت قربانی

در وقت ذبح اين دعا را بخواند :

«وَجَّهْتُ وَجْهِىَ لِلَّذي فَطَرَ السَّماواتِ وَ الاَْرْضَ حَنِيفاً مُسْلِماً وَ ما اَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، اِنَّ صَلاتِي وَ نُسُكِي وَ مَحْياىَ وَ مَماتِي لِلّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ، لاشَرِيکَ لَهُ، وَ بِذلِکَ اُمِرْتُ، وَ اَنَا مِنَ الْمُسْلِميِنَ. اَللّهُمَّ مِنْکَ وَ لَکَ، بِسْمِ اللّهِ وَ بِاللّهِ وَ اللّهُ اَكْبَرُ، اَللّهُمَّ تَقَبَّلْ مِنِّي».

پرداخت پول بجای قربانی

با سلام و عرض ادب و احترام ان شا اله که در سایه حضرت بقیه اله (عج) سالم و تندرست باشد بنده در سال 94 به حج تمتع مشرف شدم سوالم اینجاست آیا قربانی کردن در روز عید قربان برای ما واجب است ؟؟؟اگر قربانی کردن انجام نشود مشکلی پیش می آید ؟؟آیا می توان مبلغ ریالی قربانی را به چند فقر تقسیم نمود با تشکر ؟/

قربانی بر شما واجب نیست بلکه مانند افراد دیگر مستحب است که در روز عید قربان به تنهایی یا با کمک دیگران قربانی انجام بدهید و پرداخت پول به فقیر هر چند صدقه مستحب است اما جایگزین قربانی مستحب نمیشود.

صرف اموال صغیر در عقیقه و قربانی مستحبی توسط ولی

سلام علیکم

1. آیا ولی کودک می تواند اموالش برای امور تفریحی اش مصرف کند.  2. آیا ولی کودک می تواند اموالش برای امور مستحبی از قبیل زیارات, عمرہ, صدقات, ھدیہ بہ دوستان کودک مصرف کند.

3. آیا ولی کودک می تواند از اموال کودک برای عقیقہ اش یا قربانی مستحب عید قربان مصرف کند.

ج1) به مقداری که به مصلحت کودک باشد، اشکال ندارد.

ج2) هر کدام از موارد فوق در تربیت کودک مؤثر باشند، اشکال ندارد.

ج3) مصرف اموال کودک در موارد مذکور صحیح نیست. رهبری

[1]- مناسک حج (سیستانی)، مبحث قربانی، احكام قرباني مستحبي؛ استفتاء خصوصی (صافی)

[2]- مناسک حج (سیستانی)، مبحث قربانی، احكام قرباني مستحبي؛ استفتاء خصوصی (صافی)

[3]- مناسک حج (سیستانی)، مبحث قربانی، احكام قرباني مستحبي؛ استفتاء خصوصی (صافی)

[4]- مناسک حج (سیستانی)، مبحث قربانی، احكام قرباني مستحبي؛ استفتاء خصوصی (صافی)

[5]- مناسک حج (سیستانی)، مبحث قربانی، احكام قرباني مستحبي؛ استفتاء خصوصی (صافی)

[6]- مناسک حج (سیستانی)، مبحث قربانی، احكام قرباني مستحبي؛ استفتاء خصوصی (صافی)

[7]- مناسک حج (سیستانی)، مبحث قربانی، احكام قرباني مستحبي؛ استفتاء خصوصی (صافی)

[8]- مناسک حج (سیستانی)، مبحث قربانی، احكام قرباني مستحبي؛ استفتاء خصوصی (صافی)

[9]- مکارم (سایت معظم له)

[10]- استفتاء خصوصی (سیستانی) و مکارم (سایت معظم له)

[11]- مناسک حج (سیستانی)، مبحث قربانی، احكام قرباني مستحبي؛ استفتاء خصوصی (صافی)

[12]- مناسک حج (سیستانی)، مبحث قربانی، احكام قرباني مستحبي؛ استفتاء خصوصی (صافی)

[13]- مناسک حج (سیستانی)، مبحث قربانی، احكام قرباني مستحبي؛ استفتاء خصوصی (صافی)

[14] - منهاج الصالحين (للخوئی)، ج‌2، م1385؛  منهاج الصالحين (للتبريزي)، ج‌2، م1385؛  منهاج الصالحين (للوحید)، ج3، م1385؛ منهاج الصالحين (للسیستانی)، ج‌2، م394؛ جامع المسائل (فاضل)، ج‌2، احکام اولاد، س37؛

[15] - استفتاء خصوصی (نوری*)

[16] - استفتاء خصوصی (صافی)