ائمه اطهار علیهم السلام در بقیع
در هشتم شوال سال 1344 هجري قمري
مصادف با 24 می 1923 و 2 خرداد 1302 هجری شمسی
قبرستان بقيع به دست وهابيون تخريب شد.
در کمتر کشوري به اندازه سرزمين حجاز،
آثار مربوط به قرون نخستين اسلام وجود داشته است؛
چرا که زادگاه اصلي اسلام آنجاست
و آثار گرانبهايي از پيشوايان اسلام
در جاي جاي اين سرزمين ديده ميشود.
ولي متأسفانه،
متعصّبان وهّابي، بيشتر اين آثار ارزشمند را
به بهانه واهي آثار شرک،
از ميان بردهاند
و کمتر چيزي از اين آثار پر ارزش باقي مانده است.
نمونه بارز آن، قبرستان بقيع است.
اين قبرستان، مهمترين قبرستان در اسلام است
که بخش مهمي از تاريخ اسلام را در خود جاي داده
و کتاب بزرگ و گويايي از تاريخ مسلمانان به شمار ميآيد.
وضعيت بقيع قبل از تخريب....
تا پيش از تخريب و ويراني قبور مطهر
بقيع توسط وهابيت متعصب
كه براساس معتقدات خود،
به تخريب بسياري از آثار تاريخي پرداختند،
بر روي قبور پيشوايان و ساير بزرگان اسلام
که در مدينه مدفون بودند
گنبدها و بناهايي قرار داشت.
ائمه بقيع در بقعه بزرگي که به طور هشت ضلعي
ساخته شده بود
و اندرون و گنبد آن سفيدکاري شده بود مدفون بودند.
پس از تسلط وهابيون بر مدينه آنها ضمن تخريب قبور،
آثاري که بر روي قبور قرار داشت را نيز از بين بردند.
در جريان اين واقعه
بارگاه امام حسن مجتبي (ع)،
امام سجاد (ع)، امام محمدباقر (ع) و امام جعفر صادق(ع)
ويران شد
.
آنان اضافه بر قبور مطهر ائمه معصومين (ع)،
ديگر قبور را هم تخريب كردند كه عبارتند از:
قبر منسوب به فاطمه زهرا (س)، عبدالله بن عبدالمطلب
و آمنه پدر و مادر پيامبر اسلام، قبر مطهر فاطمه بنتاسد (ع)
مادر اميرالمومنين (ع)، قبر مطهر حضرت امالبنين (ع)،
قبرعباس عموي پيامبر، ابراهيم پسر پيامبر (ع)،
قبر اسماعيل فرزند حضرت صادق (ع)، قبر دختر خواندگان پيامبر (ع)،
قبر حليمه سعديه مرضعه پيامبر (ع) و قبور شهداي زمان پيامبر (ع).
نخستین تخریب
نخستين تخريب قبور مطهر ائمه بقيععلیهم السلام
به دست وهابيون سعودي در سال ۱۲۲۰ هجري
يعني زمان سقوط دولت اول سعوديها
توسط حكومت عثماني روي داد،
پس از اين واقعه تاريخي - اسلامي
با سرمايهگذاري مسلمانان شيعه
و به كار بردن امكانات ويژهاي،
مراقد تخريب شده به زيباترين شكل بازسازي شد
و با ساخت گنبد و مسجد،
بقيع به يكي از زيباترين مراقد زيارتي
و در واقع مكان زيارتي - سياحتي مسلمانان تبديل شد.
دومين تخريب بقيع
دومين و در واقع دردناكترين حادثه تاريخي - اسلامي معاصر
به هشتم شوال سال
۱۳۴۴ و پس از روي كار آمدن
سومين حكومت وهابي عربستان مربوط ميشود؛
سالي كه وهابيون به فتواي سران خود
مبني بر اهانت و تحقير مقدسات شيعه،
مراقد مطهر ائمه و اهلبيت پيامبر(ص) را
مورد دومين هجوم وحشيانه خود قراردادند
و بقيع را به مقبرهاي ويران شده
و در واقع مهجور و ناشناخته تبديل كردند.
تخريب قبور در مكه، مدينه، جده و كربلا
توسط وهابيون در سال ۱۳۴۳ هجري قمري
در مكه گنبدهاي قبر حضرت عبدالمطلب (ع)، ابيطالب (ع)،
خديجه (ع) و زادگاه پيامبر (ع) و فاطمه زهرا (ع)
و "خيزران" عبادتگاه سري پيامبر (ع) را با خاك يكسان كردند
و در جده نيز قبر "حوا" و ديگر قبور را تخريب كردند.
در مدينه نيز گنبد منور نبوي را به توپ بستند،
ولي از ترس مسلمانان، قبر شريف نبوي را تخريب نكردند
آنها همچنين در شوال ۱۳۴۳ با تخريب قبور مطهر ائمه بقيع (ع)
اشياء نفيس و با ارزش آن قبور مطهر را به يغما بردند
و قبر حضرت حمزه (ع) و شهداي احد را با خاك يكسان
و گنبد و مرقد حضرت عبدالله و آمنه
پدر و مادر پيامبر (ع) و ديگر قبور را هم خراب كردند.
وهابيون متعصب در همان سال به كربلاي معلي حمله كردند
و ضريح مطهرحضرت امام حسين(ع) را كندند
و جواهرات و اشياء نفيس حرم مطهر را
كه اكثرا از هداياي سلاطين و بسيار ارزشمند و گرانبها بود،
غارت كردند
و قريب به ۷۰۰۰ نفر از علما،
فضلا و سادات و مردم را كشتند.
سپس
به سمت نجف رفتند كه موفق به غارت نشدند و شكست خورده برگشتند.
تخریب قبور ائمه بقیع ..... (+تصاوير)
معنای لغوی آن به گزارش ابن اثیر،
«محل وسیعی است که دارای درخت و یا ریشه درخت باشد
و چون بقیع قبلا دارای درخت «غرقد»
و ریشههای آن بود پس از قطع این اشجار نیز
با همان اسم معروف شد.»
یک مدینه، یک بقیع
بقیع، قبرستان مردم مدینه، پیش و پس از اسلام بوده است
و نباید آن را قبرستان شیعیان پنداشت.
قبل از ورود اسلام به مدینه،
مردگان در دو قبرستان «بنی سلمه» و «بنی حرام» دفن میشدند.
پس از دفن شدن ابراهیم – فرزند رسول الله (ص)- در بقیع،
مردم مدینه علاقهمند شدند
پیکر اقوام و عشیره خود را در آنجا دفن کنند
و تدریجاً آن دو مدفن قدیمی مدینه متروک شد.
بنا به گزارشها در حال حاضر هم بقیع،
تنها قبرستان مدینه است و مراسم دفن در آن برگزار میشود.
حتی برخی زائران ایرانی در آن دفن شدهاند.
آرمیدگان در بقیع ....
اولین کسی از انصار – یعنی یاران پیامبر (ص) در مدینه-
که در بقیع دفن شده است اسعد بن زراره و از مهاجرین –
مهاجران از مکه به مدینه- عثمان بن مظعون بوده است.
معروفترین کسانی هم که در حال حاضر در بقیع مدفونند
عبارتند از چهار امام شیعیان یعنی ائمه همام حسن بنعلی(ع) ،
سجاد بنعلی(ع) ، محمد بنعلی(ع) و جعفر بنمحمد(ص)
و یکی از خلافای ثلاثه یعنی جناب عثمان
به همراه همسران پیامبر(ص)
و سه تن از دختران حضرت ،و ابراهیم، پسر پیامبر(ص) ،
فاطمه بنت اسد، مادر امیرالمومنین علی(ع)
و عباس عموی پیامبر و بسیاری دیگر از صحابه و تابعین.
از امام مالک – یکی از ائمه اهل سنت- نقل میکنند که
ده هزار نفر از صحابه رسول خدا(ص) در مدینه از دنیا رفتهاند
و طبیعی است که همه یا اکثر آنان در بقیع به خاک سپرده شدهاند.
نقشه قبرستان بقیع
قبرستان سیاسی
اگر بقیع را یک قبرستان سیاسی بدانیم اصلا اشتباه نکردهایم.
در طول اعصار مختلف، حوادث مختلف سیاسی
در این قبرستان اتفاق افتاده است.
از دفن احتمالی حضرت فاطمه زهرا(س) به عنوان نماد اعتراض
به حکمرانان پس از پیامبر(ص) در این قبرستان
تا دفن پر حادثه امام حسن(ع) و همچنین اقدام معاویه
برای افزایش مساحت قبرستان
به این هدف که قبر خلیفه مغضوب – یعنی عثمان- در قبرستان قرار گیرد.
زنان پشت حصار بقیع
ورود به قبرستان برای بانوان ممنوع است
و تنها هنگامی که آیتالله هاشمی رفسنجانی
به عربستان سفر کرده بود اجازه دادند
بانوان همراه او به داخل قبرستان بروند.
حتی برخی اوقات از حضور بانوان پشت نردههای این قبرستان
هم جلوگیری میشود.
این کار نتیجه اعتقادات وهابیون در مورد زیارت قبور
و نگاه منفی آنان به حضور زنان در جامعه و حقوق زن است.
مقبرهها چگونه ساخته شدند؟
قبور ائمه بقیع(علیهم السلام)
مانند سایر قبرها در محوطه مکشوف و بدون دیوار و سقف نبوده
بلکه مانند تربت رسول خدا(ص) و حضرت رضا(ع)
از آغاز در داخل خانهای که متعلق به عقیل -از خاندان- بوده،
قرار داشته است
و به مرور زمان این خانه به ساختمان مناسب
و به شکل مسجد تبدیل شده،
سپس در محل همان ساختمان بزرگترین
و مرتفعترین گنبد و بارگاه بنا شده است
و در قرون متمادی دارای خادم و دربان
و دارای ظریفترین و گرانبهاترین ضریح
و صندوق با زیباترین روپوش و داراى فرش و قندیل بوده است.
سالها بعد عباسیان،
براى حفظ قبر عباس بن عبدالمطلب(عموی پیامبر)
که خود را به او منتسب میدانستند،
بنایی روی آن ساختند.
از آنجا که قبر حضرت عباس در کنار قبر چهار امام
و قبر منسوب به حضرت زهرا(علیها السلام)
یا فاطمه بنت اسد بود، بقعه یاد شده،
بر روی همه آنها یکجا بنا شد.
پیش یا پس از آن،
بقعههایی نیز برای همسران پیامبر،
عمهها و نیز امام مالک و غیره ساخته بودند
و از قرن ششم به بعد، بقعههایی
برای کسانی از بزرگان نیز که علاقمند
به برخی از مدفونین در این مکان بودند، ساختند.
قبور ائمه در طول تاریخ سه بار توسط مسترشدبالله،
المستنصر و سلطان محمود عثمانی بازسازی شده است.
بالاخره در هشتم شوال سال 1344هـ.ق.
که وهابیون ظهور یافته در نجد و حجاز توانستند
مکه و مدینه را تصرف کنند
این مقبرهها به همراه مقبرههای دیگری منهدم شد.
حتی قبه و بارگاه منسوب به حضرت حوا در جده
و محل تولد پیامبر در مکه هم از گزند و آسیب دور نماند.
تصاویر قبرستان قبل از تخریب
چرایی تخریب ؟!
اعتقادات وهابیون در ادامه عقایدی است که
ابن تیمیه آنها را بیان میکرد
و به دروغ .....میگفت:
که این هاتماما ضعیف
بلکه جعلی است.»
در صورتی که این روایات در منابع معتبر شیعه و سنی امده است
محمدبن عبدالوهاب
هم در هنگام ظهور وهابیت در حجاز
همین عقاید را پیش گرفت
تا جایی که شورای افتاء وهابیون
بستن بار برای سفر به قصد زیارت صالحین
و انبیاء و دیگران غیر مجاز و بلکه بدعت دانستند.
واکنشها به تخریب
از واکنش مردم ایران در هنگام تخریب مقبره ائمه
خبر چندانی در دست نیست.
ایران در هنگام تخریب قبور
– یعنی 31 فروردین 1305 – مجلس نداشته است
و واکنشهایی که معمولا در یادداشتها
از مجلس نوشته میشود مربوط است
به واقعه بمباران مدینه در شهریور 1304 است.
البته ظاهرا با این اتفاقات و هتک حرمت ائمه بقیع
و......
اعتراضاتی
در شهرهای ایران از جمله شیراز، دامغان و تهران صورت میگیرد
و کمیسیونی برای پیگیری موضوع تحت عنوان حرمین شرفین
با پیشنهاد سید حسن مدرس تشکیل میشود.
بازسازی
مذاکرات دولت ایران برای بازسازی حرم ائمه،
قبل از انقلاب تا سال 1349 ادامه پیدا میکند
اما ایران معمولا میشنود که
«تشخیص قبور به وسیله سنگچینی اطراف آن
و گذاردن سنگ قبر شرعا مانعی ندارد،
ولی بیش از آن مطابق مذهب وهابی
که مذهب رسمی دولت عربی سعودی است ممنوع میباشد.»
پیش و پس از انقلاب هم –
بیشتر به اشاره علما و مراجع – بقیع
در متن مذاکرات سیاسی و دیپلماتیک ایران و عربستان قرار میگیرد.
در این باره هم میتوان به مذاکرات پیش از انقلاب
و هم به مذاکرات پس از انقلاب
مانند مذاکره سال 1387 آیتالله هاشمی رفسنجانی اشاره کرد،
مذاکرهای که پس از آن، هاشمی رفسنجانی
در جمع زائرین بقیع گفت:
«طولی نمیکشد که بقیع احیا شود».
گفتهای که به نظر با توجه به شرایط روز گفته شده است
و این روزها نباید به آن خیلی امیدوار بود.
عزاداری آیتالله هاشمی رفسنجانی در شام غریبان حضرت زهرا در بقیع
طبق سوالاتی هم که از مراجع شده است
برخی صرف حقوق شرعیه در این امر را جایز دانستهاند
و برخی دیگر آن را از شعائر شمردهاند و
حتی برخی از مراجع تلاش برای بنای قبور ائمه بقیع را واجب خواندهاند.
روشن است که راه بازسازی بقیع
نه تلاشهای فردی و افراطی است
بلکه مذاکره و بسته سیاستی مناسب ایجابی و سلبی است.
باید از دولتی که حتی به حقوق شهروندان خود
احترام نمیگذارد خواست حق عدهای برای بزرگداشت
زعمای دینشان را مدنظر قرار دهد،
کاری که بسیار سخت است
و نیاز به لطافت و ظرافتهای خاص خود دارد.
باید به این هم فکر کرد که ائمه بقیع بیش از مقبره
به چه چیزهایی نیاز دارند؟
نتایج این فکر از این یادداشت جالبتر خواهد بود.
منابع:
1. آثار اسلامی مکه و مدینه، رسول جعفریان
2. اطلس اماکن مکه مکرمه و مدینه منوره،
معاونت آموزش و پژوهش بعثه مقام رهبری
3. تاریخ حرم ائمه بقیع و آثار دیگر در مدینه منوره،
محمد صادق نجمی
4. تخریب و بازسازی بقیع به روایت اسناد، علی قاضی عسکر
5. زیارت پیامبر و اولیاء، علی اصغر رمضانی
6. صحیفه امام خمینی (ره)
7. روزنامه ابتکار، شماره 1216
8. زائر، نشریه سازمان حج و زیارت
9. سایت خبری-تحلیلی بقیع – کد خبر 1279
10. سایت خبری - تحلیلی تابناک،کد خبر 12046
تصاویر با کیفیت از قبرستان بقیع
تصویری از نمای بالا که در آن تمام مساحت بقیع و همچنین گنبد خضرای رسول الله(ص) دیده می شود.
تصویری کامل از نمای بیرونی مسجدالنبی(ص)
تصویری از داخل مسجدالنبی(ص) - منطقه روباز که با سایبانها پوشیده می شود.
تصویری زیبا از داخل حرم نبوی (ص)
السلام علیکم یا ائمه البقیع
بقیعا السلام ای تربت عشق
سلام ای بارگاه غربت عشق
سلام ای خاک پاکت نورباران
سلام ای مرقد زهرا تباران
سلام ای مهد زوار خدایی
انیس دردهای مجتبائی
سلام ای ناظر تبلی السرائر
دلیل غربت سجاد و باقر
سلام ای قبله دلهای عاشق
سلام ای بوستان پاک صادق
چرا ای بقعه بی شمع چراغی
نگیرد از تو جز شیعه سراغی
فدای آن زمین و آسمانت
که چندین گنج داری در نهانت
که گفته بارگاهت خشت خشت است
که خاکت بهتر از باغ بهشت است
تو باب باب جبریل امینی
زیارتخانه ام البنینی
نشان از عطرو بوی یاس داری
که در خود ریشه عباس داری
گلی که می دهد بوی علی کیست؟
گلی جز فاطمه بنت اسد نیست
انیس گنبد خضرا تو هستی
قرین تربت زهراتو هستی
تو سفره دار مهمانی عزیزی
غبار مهدوی بر سر بریزی
کنی هر روز و شب تجدید عهدی
به یک بوسه زخاک پای مهدی
بقیعا در دل شهر مدینه
تویی تنها انیس زخم سینه
تو تنها شاهد صوت الحزینی
شنیدی نالۀ فضه خذینی
بده اذن دخولی تا بیائیم
به مژگان آب و جارویت نمائیم
تصاویر ویرانی قبور ائمه بقیع (ع)
در هشتم شوال سال ۱۳۴۴ هجری قمری پس از اشغال مکه ،
وهابیان به سرکردگی عبدالعزیزبن سعود روی به مدینه آوردند
و پس از محاصره و جنگ با مدافعان شهر ،
سرانجام آن را اشغال نموده ، مأمورین عثمانی را بیرون کردند
و به تخریب قبور ائمه بقیع و دیگر قبور
هم چنین قبر ابراهیم فرزند پیامبر اکرم – صلی الله علیه و آله و سلم
قبور زنان آن حضرت ، قبر ام البنین مادر حضرت اباالفضل العباس – علیه السلام
و قبر عبدالله پدر پیامبر و اسماعیل فرزند امام صادق – علیه السلام –
و بسیاری قبور دیگرپرداختند .
موضوعات مرتبط: مناسبت ها
